افزایش ظرفیت نیروگاههای خورشیدی، موضوع ذخیرهسازی برق را به یکی از الزامات جدید توسعه شبکه تبدیل کرده است. براساس اعلام ساتبا، نیروگاههای خورشیدی با ظرفیت ۵۰ مگاوات و بیشتر باید در کنار نیروگاه، سامانه ذخیرهساز انرژی نیز نصب کنند.
علی قاسمینژاد، معاون مدیرکل دفتر جذب مشارکتهای مردمی ساتبا، اعلام کرده است که ظرفیت نیروگاههای خورشیدی متصل به شبکه کشور به حدود ۶ هزار مگاوات رسیده و با افزایش سهم تولید خورشیدی، استفاده از ذخیرهسازها برای حفظ پایداری شبکه ضروری شده است.
چرا نیروگاه خورشیدی به ذخیرهساز نیاز دارد؟
تولید نیروگاه خورشیدی مستقیماً به میزان تابش وابسته است. عبور ابر، کاهش تابش و غروب خورشید میتواند در مدت کوتاهی تولید چندین نیروگاه را همزمان کاهش دهد.
اگر ظرفیت بالایی از نیروگاههای خورشیدی به شبکه متصل باشد، این کاهش سریع تولید میتواند تعادل میان تولید و مصرف برق را برهم بزند.
سامانههای ذخیرهساز میتوانند در ساعتهای آفتابی انرژی دریافت کنند و هنگام کاهش تولید خورشیدی، بخشی از برق ذخیرهشده را به شبکه بازگردانند. این قابلیت در موارد زیر اهمیت دارد:
- کنترل تغییرات ناگهانی تولید
- کمک به تنظیم فرکانس شبکه
- کاهش افت تولید هنگام غروب خورشید
- انتقال بخشی از برق روز به ساعتهای شب
- افزایش قابلیت اطمینان نیروگاه و شبکه
الزام جدید شامل کدام نیروگاهها میشود؟
براساس اظهارات منتشرشده، وزارت نیرو نصب ذخیرهساز را برای نیروگاههای خورشیدی با ظرفیت ۵۰ مگاوات و بیشتر الزامی کرده است.
این موضوع به آن معناست که سرمایهگذاران چنین پروژههایی باید هزینه خرید، نصب، اتصال و بهرهبرداری از سامانه ذخیرهساز را از مراحل اولیه طراحی و مطالعات اقتصادی پروژه در نظر بگیرند.
ساتبا همچنین اعلام کرده است که با افزایش ظرفیت تجدیدپذیرها، احتمال دارد این الزام در آینده به نیروگاههای با ظرفیت پایینتر نیز گسترش پیدا کند. بااینحال، هنوز زمانبندی و حد ظرفیت جدیدی برای این مرحله اعلام نشده است.
ظرفیت ذخیرهساز چگونه تعیین میشود؟
تنها مشخصکردن ظرفیت نیروگاه خورشیدی برای انتخاب ذخیرهساز کافی نیست. در طراحی سامانه باید دو شاخص جداگانه مشخص شود:
- توان ذخیرهساز برحسب مگاوات: حداکثر توانی که باتری میتواند در هر لحظه وارد شبکه کند.
- ظرفیت انرژی برحسب مگاواتساعت: مدتزمانی که ذخیرهساز میتواند توان موردنیاز را تأمین کند.
برای مثال، یک ذخیرهساز با توان ۱۰ مگاوات و ظرفیت انرژی ۲۰ مگاواتساعت، در شرایط ایدهآل میتواند حدود دو ساعت با توان کامل فعالیت کند.
بنابراین ظرفیت موردنیاز باید براساس مطالعات اتصال به شبکه، منحنی تولید نیروگاه، زمان غروب، الگوی مصرف، میزان نوسانات و خدمات مورد انتظار از ذخیرهساز تعیین شود.
تحلیل VSE؛ تأثیر این الزام بر سرمایهگذاری خورشیدی
افزودن ذخیرهساز، هزینه اولیه احداث نیروگاههای بزرگ را افزایش میدهد؛ اما همزمان ارزش فنی برق تولیدشده را نیز بیشتر میکند. نیروگاهی که بتواند تولید خود را کنترل کرده و در زمان موردنیاز برق تحویل دهد، برای شبکه قابلاتکاتر از یک نیروگاه خورشیدی بدون ذخیرهساز است.
از نگاه VSE، در ارزیابی اقتصادی پروژههای بزرگ دیگر نباید فقط قیمت پنل، اینورتر و تجهیزات اتصال به شبکه محاسبه شود. موارد زیر نیز باید وارد مدل مالی پروژه شوند:
- قیمت باتری و سامانه تبدیل توان
- ظرفیت توان و انرژی موردنیاز
- طول عمر و تعداد چرخه باتری
- هزینه تعویض احتمالی باتری
- راندمان شارژ و تخلیه
- سامانه مدیریت انرژی و کنترل نیروگاه
- الزامات اتصال و بهرهبرداری شبکه
نکته مهم این است که نصب باتری بهتنهایی پایداری شبکه را تضمین نمیکند. ذخیرهساز باید همراه با اینورتر مناسب، سامانه مدیریت انرژی، تجهیزات حفاظتی و راهبرد کنترلی صحیح طراحی شود.
این تصمیم، آغاز حرکت نیروگاههای خورشیدی ایران از «تولید صرف انرژی» به سمت «تولید قابلکنترل و پشتیبانی از شبکه» است؛ تغییری که میتواند بازار تازهای برای تجهیزات ذخیرهسازی، مدیریت هوشمند انرژی و خدمات فنی نیروگاهها ایجاد کند.
منبع اصلی: ساتبا نیوز، ۱۷ مرداد ۱۴۰۵
مطالعه مرتبط: الزام ذخیرهساز در نیروگاههای خورشیدی جدید و برنامه افزودن ذخیرهساز به شبکه برق کشور
منبع اصلی
مشاهده خبر در ساتبا — اخبار رسمی
محتوا برای آموزش و تصمیمگیری اولیه است. طراحی اجرایی باید براساس اطلاعات و شرایط واقعی هر پروژه انجام شود.